Hoofdstuk 1 Grote opgaven

Vanuit de inwoner, preventief, dichtbij, samen

Het sociaal domein gaat over ontmoeten en samenleven, over meedoen, hulp bij opgroeien en opvoeden, ondersteuning bij beperkingen, re-integratie naar werk en inkomensondersteuning. Bijna een kwart van de bijna 50.000 inwoners van Zutphen en Warnsveld maakt gebruik van één van de individuele voorzieningen die ondersteuning biedt vanuit de Jeugdwet, Wmo en/of Participatiewet.

Het sociaal domein verandert in een hoog tempo door toenemende druk op zorg en ondersteuning, vergrijzing, groeiende armoede, personeelstekorten, een tekort aan passende woningen en een grotere groei van complexe problematiek (zoals schulden, GGZ-problematiek en multiprobleem-huishoudens).

De inzet van de gemeente Zutphen is gericht op wat de inwoner nodig heeft, vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. We werken samen met maatschappelijke partners om sociale cohesie en ontmoeting te bevorderen en om preventieve activiteiten en lichte hulpverlening te realiseren. Omdat we daarmee kansengelijkheid, inclusie  en welzijn bevorderen, zwaardere zorg voorkomen en duurzaam investeren. 

Bestaanszekerheid

De uitvoering van het lokale plan van aanpak bestaanszekerheid (2025) is een belangrijke integrale opgave de komende jaren. De ambities betreffen voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven. Dit raakt alle domeinen en vraagt om stevige samenwerking.  Dat geldt ook voor de ontwikkeling van Het Zutphens Ontwikkelnetwerk (programmaplan 2025): het realiseren van een samenhangend, flexibel en herkenbaar netwerk van werk- en ontwikkelplekken waar jongeren en volwassenen zich kunnen oriënteren, leren, werken en ontwikkelen.

Aantrekkelijk ondernemen 

We werken aan een verbetering van het vestigingsklimaat van onze gemeente. Voldoende ruimte voor bedrijven en het optimaal benutten van de beschikbare ruimte op de bedrijventerreinen is daarbij belangrijk.  De sociaal-economische visie gaat hiervoor de basis leggen. In 2027 werken we verder aan de transformatie van bedrijventerrein De Stoven en de realisatie van nieuw bedrijventerrein bij de Revelhorst.  In 2026 zijn we gestart met de realisatie van omgevingsvisie, waarbij het handelingsperspectief richting geeft. Daarmee gaan we door in 2027. De transformatie en uitbreiding van werklocaties hangt nauw samen met de woon- en mobiliteitsopgaven en pakken we daarom in samenhang op. 

Samen met ondernemers en onderwijs werken we aan de aansluiting en versterking van het MBO en vakonderwijs in de gemeente Zutphen. Dit doen we o.a. door een structurele bijdrage te geven aan de Coöperatie Techniekfabriek Zutphen en door samen met de Regio Stedendriehoek de kennis- en innovatie agenda in te vullen.

Herindeling Brummen en Rheden en bestuurlijke toekomst Zutphen 

De gemeente Brummen heeft na een intensief bestuurlijk traject gekozen voor een herindeling met de gemeente Rheden. Deze ontwikkeling heeft logischerwijs op termijn impact op de regionale positionering van Zutphen. De gemeente Zutphen richt zich naar aanleiding van de keuze van Brummen op het versterken van de toekomstbestendigheid. Hiervoor heeft het college opdracht gekregen een uitgangspuntennotitie ‘Toekomstbestendig Zutphen’ op te stellen en deze in 2026 aan de nieuwe raad voor te leggen.

Stedendriehoek en regiodeal

Veel van de maatschappelijke opgaven en vraagstukken waar we als gemeente aan werken, zijn niet meer op de schaal van de gemeente Zutphen alleen op te lossen. Hiervoor hebben we onze buurgemeenten én de regio Stedendriehoek nodig. De rol van de regio Stedendriehoek neemt naar verwachting de komende jaren alleen maar toe. Ook vanuit het Rijk en de provincie wordt in toenemende mate verwacht dat complexe, gemeente overstijgende opgaven in regionaal verband worden opgepakt. Denk bijvoorbeeld aan het regionale Ontwikkelperspectief 2050, de regionale Energiestrategie of de regionale Woondeal.

Het Ontwikkelperspectief 2050 is de belangrijkste regionale opgave waar we, in samenwerking met de gemeenten, waterschappen en provincies uit onze regio, in 2026 verder aan werken. Het Ontwikkelperspectief 2050 wordt opgesteld vanuit de uitgangspunten: 1. Brede welvaart vasthouden en versterken, 2. Identiteit voorop, 3. Meervoudig ruimtegebruik en 4. Bodem en water leidend. In 2026 wordt het ontwerp Ontwikkelperspectief voorgelegd aan de gemeenten, provincies en waterschappen die hierbij betrokken zijn.

Realisatie omgevingsvisie

De koers voor 2040 is dat de gemeente Zutphen zich ontwikkelt tot een sterke stedelijke gemeente in een groene omgeving, gelegen aan de IJssel met hierin een compacte en dicht bebouwde stad Zutphen en vitaal dorp Warnsveld. De omgevingsvisie gaat uit van de ‘15-minutenstad’. Alle dingen die belangrijk zijn in het dagelijks leven zijn te voet of per fiets bereikbaar binnen 15 minuten van huis: onderwijs, zorg, werk, winkels, OV, sport en ontspanning. Dit biedt inwoners comfort en biedt ouderen de kans om langer thuis te wonen.  
De basis voor de ambities in de omgevingsvisie zit in behoud en versterking van het bestaande voorzieningenniveau. Daarvoor is een groei van het inwoneraantal, toevoeging van extra woningen en werklocaties nodig. Om dit op een kwalitatieve en gezonde manier te doen is er extra aandacht voor groen-blauwe dooradering door de bestaande bebouwde gebieden.  

De omgevingsvisie bevat ambities en uitgangspunten voor nieuwe initiatieven en plannen. Zo bouwen we voor de sociaal-economische visie en het mobiliteitsprogramma voort op de omgevingsvisie. De plannen voor nieuwe woonwijken en werkgebieden vinden hun basis ook in de omgevingsvisie. Zo geeft de omgevingsvisie inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeentelijke organisatie houvast bij de ontwikkeling van onze toekomstige leefomgeving en vormt de omgevingsvisie een kader voor nieuwe initiatieven. Het Handelingsperspectief geeft richting aan de uitvoering van de omgevingsvisie.

Rechtvaardige energietransitie

Om CO2-reductie te realiseren zetten we in op het besparen van energie, het lokaal koppelen van vraag en aanbod van energie en duurzame mobiliteit. Hiervoor hebben we voor al onze inwoners verschillende manieren om te ondersteunen bij het isoleren van het huis. Van energiefixers en collectieve inkoop tot volledige ontzorging van grootschalige isolatie. We pakken de adviezen uit het inwonersberaad energietransitie op. In 2027 werken we aan het Warmteprogramma, de vervanging van de Transitievisie Warmte 2021. Dit doen we samen met woningcorporaties, ZutphenEnergie, Liander en het waterschap. Daarnaast gaan we verder met de realisatie van warmtenetten in Zutphen.

Vergroenen en verkoelen 

We benutten alle mogelijkheden om klimaatverandering aan te pakken en besteden speciale aandacht aan klimaatrechtvaardigheid. Bij hittegolven treedt ons lokale hitteplan in werking.  We voeren het biodiversiteitsplan uit door de natuur in onze gemeente te versterken. We werken in 2027 verder aan de verschillende projecten voor natuurvriendelijk bouwen en bewustwording van de natuur. Vergroenen en koeler maken van bedrijventerreinen De Mars en Revelhorst en Leesten Schouwbroek blijven prioriteit houden. Ook in de omgevingsvisie zijn ambities voor groen-blauwe dooradering van het bebouwd gebied vastgelegd.

Woningbouwopgave 

We werken aan meerdere woningbouwlocaties voor bijv. De Hoven Noord, Leesten-Schouwbroek, Kleine Linie en diverse binnenstedelijke opgaven.  We realiseren betaalbare woningen en gebruiken de instrumenten die daarvoor nodig zijn. In de omgevingsvisie is aangegeven welke nieuwe locaties voor woningbouwontwikkeling we onderzoeken, zowel voor verdichting en transformatie als grenzend aan het bebouwd gebied (uitleggebieden). Het Handelingsperspectief vormt de basis voor de uitvoering. We investeren in nieuwe ontwikkelingen zoals het bouwen van tijdelijke woningen en woningsplitsing om de urgente woningnood onder inwoners aan te pakken.

Voorzieningen op peil 

We blijven werken aan de binnenstad, een belangrijke trekpleister door de historische waarde en de veelheid aan voorzieningen. De voorzieningen in het dorp en de wijken willen we op peil houden en zo mogelijk versterken. Daarom investeren we in de buurthuizen en het jongerenwerk en in de veiligheid en leefbaarheid in de wijken, waaronder de wijkwinkelcentra. Ook blijven we ons inzetten voor goede en laagdrempelige zorg voor onze inwoners.  In 2027 werken we verder aan het op peil houden van de culturele voorzieningen. De basis is hiervoor in 2025 gelegd in de Cultuurnota, de uitvoeringsagenda en de herziening van afspraken met de culturele basisorganisaties. We werken verder aan de plannen voor de verbouwing van het Hanzehuis.

Sterke wijken

We streven naar kansengelijkheid en sociale samenhang in wijken waar mensen elkaar kennen, helpen en opzoeken. Dat doen we door het versterken van laagdrempelige, inclusieve voorzieningen die ontmoeting stimuleren, zoals buurthuizen en jongerenwerk. Het programma Sterke Wijken is in 2025 van start gegaan in de Zuidwijken met de veranderaanpak Anders denken, doen en organiseren (ADDO). In de wijk werken twaalf partners in een netwerk samen met en voor inwoners, waarbij vragen en behoeften van inwoners leidend zijn. In 2027 bouwen we hierop voort en werken we verder aan de Zutphense ADDO-veranderaanpak, met als doel de samenwerking te verdiepen en te verbreden. De komende jaren wordt de aanpak versterkt en gefaseerd opgeschaald naar andere wijken.