Programma 2 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen

Context Programma 2 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen

Terug naar navigatie - Programma 2 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen - Context Programma 2 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen

Dit programma richt zich op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de gemeente en bundelt thema’s als de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan, ruimtelijke regie, gebiedsontwikkelingen, mobiliteit, bedrijvigheid en volkshuisvesting. Het geeft richting aan de groei van de gemeente en de keuzes die nodig zijn om wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte in balans te ontwikkelen. Daarbij staat de woningbouwopgave centraal, met aandacht voor voldoende betaalbare woningen en aantrekkelijke woon- en werklocaties. Ook de verdere implementatie van de Omgevingswet en de uitwerking van de Omgevingsvisie vormen belangrijke onderdelen van dit programma. Tegelijkertijd wordt ingezet op een toekomstbestendige en klimaatrobuuste inrichting van de leefomgeving. 


Wat willen we bereiken?

De gemeente Zutphen zet in op een versnelde en intensievere uitvoering van de woningbouw- en werklocaties uit de Omgevingsvisie en het Handelingsperspectief wonen en werken. Uiterlijk in 2034 zetten we in op 2.450 woningen extra, ten opzichte van eind 2024, zijn gerealiseerd, waarvan 71% in het betaalbare segment. Hiermee werken we aan een bereikbare, klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving voor alle inwoners. Voldoende woningbouw is nodig om gezinnen met jonge kinderen aan te trekken en te behouden en om de gevolgen van vergrijzing op te vangen. Een passende bevolkingsgroei draagt bij aan het behoud van voorzieningen zoals zorg, onderwijs, sport, cultuur en werkgelegenheid. Daarom zetten we in op een gevarieerd en duurzaam woningaanbod voor verschillende doelgroepen. Naast ruimte voor woningbouw is extra ruimte nodig voor bedrijvigheid om economische ontwikkeling en werkgelegenheid te stimuleren. Tegelijkertijd vraagt netcongestie aandacht, waarbij wordt aangesloten bij het convenant “Netbewust Bouwen”. 

We werken aan een klimaat robuuste inrichting van de openbare ruimte, bebouwing en het landelijk gebied. Daarbij ligt de focus op een robuust watersysteem en het beperken van de gevolgen van droogte en hittestress, wateroverlast en overstromingen.

Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen?

Terug naar navigatie - - Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen?

Wat willen we bereiken?

Terug naar navigatie - Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? - Wat willen we bereiken?

210 - We bouwen voldoende woningen voor de juiste doelgroepen.

Terug naar navigatie - Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? - Wat willen we bereiken? - 210 - We bouwen voldoende woningen voor de juiste doelgroepen.

Wat willen we bereiken?

We willen een gemeente blijven met goede voorzieningen, zoals mobiliteit, zorg, onderwijs, sport, cultuur, een aantrekkelijk centrum en voldoende werkgelegenheid. Om deze voorzieningen betaalbaar en toekomstbestendig te houden is een passende bevolkingsgroei nodig. Dit versterkt de vitaliteit van onze gemeente, zorgt voor voldoende draagvlak voor voorzieningen en helpt de gevolgen van vergrijzing op te vangen.

Daarom zetten we in op het aantrekken en behouden van jongeren en gezinnen door te zorgen voor passende woningen, aantrekkelijke woonmilieus en een levendig stadsleven. Hiervoor is een forse woningbouwopgave nodig, met een gevarieerd en duurzaam aanbod voor starters, gezinnen, werkenden en senioren. Ook netcongestie vraagt aandacht; daarom sluiten we aan bij het convenant Netbewust Bouwen. Daarnaast is extra ruimte voor bedrijvigheid nodig om economische groei mogelijk te maken en voldoende werkgelegenheid te bieden.

 

Waar staan we nu?  

In 2025 is de Omgevingsvisie gemeente Zutphen vastgesteld. In de omgevingsvisie schetsen we de koers richting de toekomst van onze gemeente in 2040. De omgevingsvisie geeft richting aan ontwikkelingen, initiatieven en beleid van onze gemeente en vormt daarmee een belangrijke onderlegger voor onze activiteiten de komende jaren.

De afgelopen jaren is gewerkt aan projecten zoals De Hoven-Noord, Kleine Linie, Leesten Schouwbroek en diverse binnenstedelijke locaties. Deze dragen de komende jaren bij aan de woningbouwopgave, maar zijn onvoldoende voor de langere termijn. Om het tempo van de woningbouwproductie te handhaven is anticiperend handelen vereist door tijdig nieuwe woningbouwprojecten in procedure te nemen. Dit stelt ons in staat om naadloos door te bouwen na afronding van de huidige projecten en een stabiele bijdrage te leveren aan (kwalitatieve) woningbehoefte en behoefte aan werklocaties. Hierbij is het van belang om aandacht te hebben voor de steeds strengere eisen op het gebied van water en milieu. Dit vraagt om adequaat handelen binnen het bestaand stedelijk gebied. Als de druk op het watersysteem en het milieu niet minder wordt, dan kunnen nieuwe ontwikkelingen geen doorgang vinden.

 

Indicatoren en streefwaarden

Indicator 1: aantal gerealiseerde woningen conform de Woondeal.
Streefwaarde: Voldoen aan de Woondeal 2025 – 2034

De bovenstaande grafiek zet de harde afspraken uit de Woondeal af tegen de realisatie tot nu toe. Hieruit vallen de volgende zaken op voor de planning en verantwoording:

  • 2025 (Succesvol): De opgave lag op 111 woningen, maar er zijn er daadwerkelijk 179 opgeleverd. Hiervan viel het overgrote deel (110 woningen) binnen het gewenste betaalbare segment.
  • 2026 (Lopend jaar): De opgave staat op 154 woningen. Tot nu toe zijn er 66 woningen opgeleverd, waarvan 54 sociale huurwoningen.
  • 2027 (Knelpunt & Verschuiving): Voor 2027 staat een hoge opgave van 300 woningen. Door de naweeën van de productiedip, herprogrammering van projecten en lichte vertraging in Leesten, verschuiven cruciale aantallen naar latere jaren. Door de komende periode extra locaties op te pakken voorzien we ook op de lange termijn in voldoende woningen. 

220 - Een klimaatrobuuste gemeente waarin ook in de toekomst prettig, veilig en gezond te leven is

Terug naar navigatie - Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? - Wat willen we bereiken? - 220 - Een klimaatrobuuste gemeente waarin ook in de toekomst prettig, veilig en gezond te leven is

Wat willen we bereiken?

We zetten in op een klimaatrobuuste inrichting van onze openbare ruimte, met grondgebruik en een bebouwing die passend is bij het omgaan met extreme weersomstandigheden. Dit geldt zowel voor de woonomgeving en werklocaties als in het landelijk gebied. Daarbij is aandacht nodig voor het toewerken naar een robuust watersysteem.

Het landschap en het stedelijk gebied van de gemeente Zutphen is, net als de rest van Nederland, aan klimaatverandering onderhevig. Tijdens warme zomers zijn bepaalde doelgroepen zoals kinderen en senioren extra kwetsbaar voor hittestress. Periodes van droogte komen steeds vaker voor, met nadelige effecten op onder andere de waterkwaliteit, natuur en akkers en gewassen. De kans op wateroverlast neemt toe doordat piekbuien in de toekomst vaker en heviger zullen voorkomen. Hoogwater in de IJssel brengt een overstromingsrisico met zich mee.

De omgang met de extremere weersomstandigheden vergt aanpassingen in het grondgebruik, het gebruik van de openbare ruimte en bebouwing. 

 

Waar staan we nu?

De afgelopen periode hebben we diverse beleidskaders vastgesteld die handvatten bieden voor het behalen van ons doel. Zo zijn het biodiversiteitsplan, het Watertakenplan en de Lokale klimaatadaptatiestrategie vastgesteld. Daarnaast hebben we de spelregels voor natuurinclusief bouwen vastgelegd. Daarbij is afgesproken dat wij bij ruimtelijke ontwikkelingen altijd rekening houden met het natuurlijk bodem- en watersysteem op basis van de signaleringskaart. Nu de kaders vastliggen geven we hier de komende coalitieperiode verder invulling aan.

 

Indicatoren en streefwaarden

Indicator 1: Duidelijkheid over ruimtelijke reservering Ruimte voor de Rivier 2.0  

Streefwaarde: In 2027 hebben we duidelijkheid over de ruimte die nodig is voor maatregelen ten behoeve van wateropgave rondom de IJssel en weten we welke maatregel(en) (bijv. Bypass) nodig is/zijn. 

 

Indicator 2: afronding 2e stresstestronde in 2027

Streefwaarde: in 2027 voeren we risicodialogen om tot een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie te komen die in 2027 ter besluitvorming aan het college wordt voorgelegd en waarover de raad wordt geïnformeerd.

 

Indicator 3: Afronding van de besluitvorming van de KRW-opgaven en start van de uitvoering en realisatie in 2027

Streefwaarde: In 2027 leggen we de projecten vanuit de KRW-opgaven voor aan het college ter besluitvorming en informeren we de raad. Het begin van de uitvoering wordt naar verwachting gestart in 2027.

Onze reguliere taakuitvoering

Terug naar navigatie - - Onze reguliere taakuitvoering

Binnen dit programma geven we uitvoering aan de reguliere gemeentelijke taken op het gebied van de fysieke leefomgeving. We zorgen voor een integrale afweging van ruimtelijke ontwikkelingen en werken aan een samenhangende inrichting van wonen, werken, mobiliteit, erfgoed en openbare ruimte. Daarbij vormen de Omgevingsvisie en de Omgevingswet het beleidsmatige en juridische kader. Verder werken we op reguliere basis samen met de Regio Stedendriehoek en andere regionale partners.

Op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling begeleiden en beoordelen we ruimtelijke initiatieven en vergunningaanvragen. We zorgen ervoor dat plannen zorgvuldig, integraal en binnen de geldende beleidskaders worden afgewogen. Daarnaast onderhouden we regionale samenwerkingen en leveren we een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het ruimtelijk beleid.

Voor wonen voeren we de gemeentelijke taken uit op het gebied van volkshuisvesting. Dit omvat onder meer samenwerking met woningcorporaties, huurdersorganisaties en regionale partners, de uitvoering van woonruimteverdeling en woonzorgopgaven. We ondersteunen de woningbouwproductie en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en werken aan het vergroten van de mogelijkheden voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap en woonwagenstandplaatsen. Ook leveren we beleidsmatige inbreng bij ruimtelijke ontwikkelingen om te waarborgen dat woningbouw aansluit bij de behoefte van inwoners en de ambities van de gemeente.

Binnen het thema mobiliteit werken we aan een veilige, bereikbare en goed functionerende gemeente. We dragen zorg voor verkeersveiligheid, passen mobiliteits- en parkeerbeleid toe bij ruimtelijke ontwikkelingen en stemmen werkzaamheden, evenementen en omleidingen op elkaar af. Daarnaast werken we samen met regionale partners aan de bereikbaarheid van Zutphen en Warnsveld. Hierbij houden we het STOMP-principe in het achterhoofd.

Op het gebied van erfgoed en archeologie geven we uitvoering aan wettelijke taken rondom de bescherming van monumenten, cultuurhistorische waarden en archeologisch erfgoed. We adviseren bij vergunningaanvragen, beoordelen ruimtelijke plannen en zorgen voor de bescherming en het beheer van archeologische waarden en vondsten.

Vanuit grondzaken ondersteunen we gebiedsontwikkelingen en ruimtelijke projecten. We beheren de grondexploitaties, bewaken financiële ontwikkelingen en risico's en adviseren over aan- en verkopen van gronden. Daarmee dragen we bij aan een financieel verantwoorde uitvoering van ruimtelijke plannen.

Daarnaast werken we aan de verdere implementatie van de Omgevingswet. Hierbij ligt de focus op het opstellen van het Omgevingsplan, het ontwikkelen van werkwijzen voor omgevingsprogramma's en het verder inrichten van monitoring en evaluatie. Zo zorgen we ervoor dat de gemeente ook op de lange termijn kan blijven voldoen aan de wettelijke taken en ambities voor de fysieke leefomgeving

Wat mag het kosten?

Terug naar navigatie - - Wat mag het kosten?

Financiën Ruimtelijke ontwikkeling en wonen

Terug naar navigatie - Wat mag het kosten? - Financiën Ruimtelijke ontwikkeling en wonen Bedragen x €1.000
Exploitatie
Realisatie 2025
Begroting 2026 (Primitief)
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Begroting 2030
Lasten
Mobiliteit
1.573
1.277
1.313
1.306
1.304
1.299
Ruimtelijke ontwikkeling
2.344
2.000
1.799
1.747
1.746
1.746
Wonen
2.996
3.214
3.074
3.125
3.141
3.141
Grondzaken
10.041
6.554
6.092
11.881
8.657
8.657
Totaal Lasten
16.954
13.044
12.278
18.059
14.848
14.842
Baten
Mobiliteit
-3.262
-3.198
-3.277
-3.277
-3.277
-3.277
Ruimtelijke ontwikkeling
-683
-346
-347
-347
-347
-347
Wonen
-1.241
-1.633
-1.635
-1.635
-1.635
-1.635
Grondzaken
-12.836
-6.443
-5.980
-11.769
-8.545
-8.545
Totaal Baten
-18.022
-11.620
-11.240
-17.029
-13.805
-13.805
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-1.067
1.424
1.038
1.030
1.043
1.037
Stortingen
Mobiliteit
500
500
500
500
500
500
Wonen
2
2
2
2
2
2
Grondzaken
3.041
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
3.542
502
502
502
502
502
Onttrekkingen
Mobiliteit
-6
-6
-6
0
0
0
Ruimtelijke ontwikkeling
-103
0
0
0
0
0
Wonen
-21
-15
0
0
0
0
Grondzaken
-246
-111
-112
-112
-112
-115
Totaal Onttrekkingen
-375
-132
-118
-112
-112
-115
Mutaties reserves
3.167
370
384
390
390
387

Wie zijn onze belangrijkste partners

Terug naar navigatie - - Wie zijn onze belangrijkste partners

In deze paragraaf is een selectie opgenomen van de belangrijkste partners waarmee de gemeente structureel samenwerkt binnen dit programma. Deze partners zijn geselecteerd op basis van hun bijdrage aan het realiseren van de programmadoelen, waarbij uitval van één van de partners impact kan hebben op de voortgang van het geheel. De selectie betreft daarmee niet een volledig overzicht, maar een gerichte weergave van partijen die het meest bepalend zijn voor het behalen van de doelstellingen binnen dit programma.

Partner 

Toelichting 

Rijkswaterstaat 

Rijkswaterstaat is aanjager van projecten in de uiterwaarden langs de IJssel die effect (kunnen) hebben op de gemeentelijke grondpositie. 

Waterschap Rijn en IJssel en Waterschap Vallei en Veluwe 

Via de grondportefeuille faciliteert de gemeente de waterschappen in hun maatregelen om te voldoen aan de Kaderrichtlijn Water en in andere projecten. 

Daarnaast zijn zij eigenaar van het Zutphens watersysteem.  

Provincie Gelderland 

Via de grondportefeuille faciliteert de gemeente de provincie in projecten. Daarnaast bezit de provincie substantiële grondposities binnen de gemeentegrenzen.  
Provincie Gelderland is eigenaar van de provinciale wegen, die cruciaal zijn voor de bereikbaarheid van Zutphen. 
 

Regionale samenwerking Water Achterhoek + 

We werken samen op het gebied van onze wateropgaven en klimaatadaptatie 

Terreinbeherende organisaties (TBO) 

De TBO's, zoals Staatsbosbeer, bezitten substantiële grondposities binnen de gemeentegrenzen en zijn een partner in gebiedsontwikkelingen. 

Historische, charitatieve of religieuze instellingen 

Deze instellingen, bezitten substantiële grondposities binnen de gemeentegrenzen en zijn een partner in gebiedsontwikkelingen. 

Groenpunt 

Het groenpunt ondersteunt bij de participatie van inwoners bij het vergroenen en klimaatadaptief en natuurinclusief inrichten van onze openbare ruimte. 

Stichting Landschapsbeheer Gelderland 

Ondersteunen bij het realiseren en duurzaam instandhouden van de groen-blauwe dooradering van ons buitengebied bij particulieren 

Lokale belangenorganisaties 

Lokale belangenorganisaties denken mee bij onze beleidsopgaven en het creëren van draagvlak 

Regio Stedendriehoek 

Samenwerkingsverband van gemeenten in de regio Stedendriehoek, ook voor het opstellen van regionaal beleid. 

Openbaar vervoer bedrijven 

De openbaar vervoerbedrijven zorgen ervoor dat onze inwoners gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer. 

Woning ontwikkelende partijen, waaronder de woningcorporaties 

Partners in het realiseren van de woningbouwopgaven. 

 

 

Verplichte indicatoren (BBV)

Terug naar navigatie - - Verplichte indicatoren (BBV)

In deze paragraaf worden de verplichte indicatoren weergegeven die gemeenten op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) moeten opnemen in de begroting en jaarstukken. Deze landelijk vastgestelde, uniforme indicatoren geven inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen en de prestaties van beleid en maken vergelijking tussen gemeenten mogelijk. De indicatoren vormen daarmee een aanvulling op de gemeentelijke sturingsinformatie en worden daarom separaat gepresenteerd. 

 

 

Bij dit programma horen de volgende verplichte indicatoren:

Taakveld 

Indicator 

eenheid 

periode 

Zutphen 

Provincie 

Nederland 

Bron 

Beschrijving 

3. Economie 

Functiemenging 

% 

2024 

48,9 

54,6 

54,5 

LISA 

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 

8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en woningvoorraad (vhrowv) 

Nieuwbouw woningen 

aantal per 1.000 woningen 

2024 

4,2 

7,6 

8,4 

ABF - Systeem Woningvoorraad 

Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. 

8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en woningvoorraad (vhrowv) 

Demografische druk 

% 

2026 

81,2 

75,5 

71,3 

CBS - Bevolkingsstatistiek 

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 

 

De belangrijkste beleidsdocumenten

Terug naar navigatie - - De belangrijkste beleidsdocumenten

In deze paragraaf is een selectie opgenomen van de meest relevante beleidsstukken, visies en uitvoeringsprogramma’s die direct richting geven aan de doelen en activiteiten binnen dit programma en die bepalend zijn voor de uitvoering en verantwoording daarvan. De selectie betreft daarmee geen volledig overzicht, maar een gerichte weergave van documenten die in belangrijke mate sturend zijn voor de inhoud en uitvoering van dit programma.

Beleidsstuk (Link) 

Toelichting 

De Omgevingsvisie 2040 geeft richting aan een gezonde, groene en toekomstbestendige ontwikkeling van Zutphen en Warnsveld. Daarbij staan wonen, werken, mobiliteit, natuur en voorzieningen in samenhang centraal. 

De Nota grondbeleid beschrijft de rol van de gemeente op de grondmarkt en de inzet van instrumenten voor verwerving en uitgifte. 

De Nota Grondprijsbeleid beschrijft de manier waarop de gemeente de grondprijzen bij uitgifte bepaalt.  

Vastgoedbestendig Zutphen benoemt de kaders voor grond- en accommodatiebeleid en beschrijft op hoofdlijnen de werkwijze. Ook wordt de indeling in drie deelportefeuilles vastgelegd. 

Het IHP is kaderstellend voor de planning en realisatie van onderwijshuisvesting. 

Groenatlas (2014) (opvraagbaar vanuit papieren archief) 

Beschrijft de groenstructuur in de gemeente Zutphen inclusief de ontwikkelopgaven. 

Beschrijft de ambities en daarnaast de kaders voor duurzame instandhouding van onze bomen. De groenatlas maakt onderdeel uit van dit plan.  

Beschrijft de ambitie en kaders voor het duurzaam instandhouden en versterken van de natuur in onze gemeente. 

Beschrijft de ambitie en kaders voor klimaatadaptatie 

Omschrijft de activiteiten die we gaan doen de komende jaren om uitvoering te geven aan het biodiversiteitsplan 

Geeft de kaders voor een natuurinclusieve inrichting bij ontwikkelingen voor gemeente, bedrijven, instellingen en particulieren 

Geeft de randvoorwaarden voor doorzame instandhouding van onze houtopstanden in de gemeente. 

Geeft kaders voor het omgaan met water, klimaatverandering en de wettelijke zorgplichten 

Uitvoeringsagenda Regio Stedendriehoek 2023 – 2030  



Regionaal Programma Werklocaties Regio Stedendriehoek (2025 – 2028) 

Bestaat uit zes themaprogramma's: Slimme Groene Verstedelijking, Vitaal Landelijk Gebied, Mobiliteit, Energiesysteem van de Toekomst, Ruimtelijke Ontwikkeling en Regionale Economie van de Toekomst. Hierin wordt per programma beschreven welke doelen tot 2030 behaald willen worden.

Hierin gaan we op zoek naar passende antwoorden op de ruimtevraag voor bedrijven, de veranderende economie en toenemende druk op de ruimte in de regio. 

Geeft regionale kaders om het fietsgebruik in de regio Stedendriehoek te stimuleren 

Geeft regionale kaders om projecten op te starten om publieke mobiliteit verder te ontwikkelen.  

Woondeal 2024-2034:  Zaak 857482: Bestuurlijke besluitvorming 

In de woondeal zijn het aantal te realiseren woningen vastgelegd en zijn er ook afspraken gemaakt over ouderenhuisvesting. 

Met het Afwegingskader woningbouw Zutphen 2024 zijn heldere kaders gecreëerd voor de plannen van initiatiefnemers zodat wij kunnen sturen op een passend woningaanbod bij onze ambities. 

 

Investeringsplannen en -kredieten

Terug naar navigatie - - Investeringsplannen en -kredieten

Volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is een investering het vastleggen van vermogen in een object waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Dit vertaalt zich in jaarlijkse kapitaallasten (rente + afschrijving). 

Deze investeringen worden onder verdeeld naar drie soorten materiële vaste activa:

  • Investeringen met economisch nut
  • Investeringen met economisch nut, waarbij ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven
  • Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

 

Conform de financiële spelregels van de gemeente worden investering bij de begrotingsbehandeling door de raad geautoriseerd. De raad heeft de mogelijkheid om bij de begrotingsbehandeling aan te geven van welke investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringskrediet wil ontvangen.

 

Investeringsplan 2027-2030:

Voor dit programma staan er op dit moment géén investeringen gepland in deze begrotingsperiode. 

 

Lopende investeringen:

Voor dit programma zijn er lopende investeringen enkele voorbeelden hiervan zijn:

 

  • De voorbereiding van de woningbouwprojecten, deze worden uiteindelijk omgezet naar een GREX (grondexploitatie). 
  • Binnen mobiliteit zijn een aantal herinrichtingsprojecten, zoals de fietsstraat Paulus Potterstraat, die een lopend krediet hebben. 

 

Voor de lopende investeringen kan gelden dat deze al voor deze begrotingsperiode worden afgerond of omgezet.