Programma 6 Ondersteuning en zorg

Wat willen we bereiken? 

Met Inwoner in Beeld (2023-2026) hebben we ervaring opgedaan met het persoonlijk benaderen van inwoners, met het werken vanuit vertrouwen en met meer aandacht voor de brede vraag van de inwoner. Deze manier van werken willen we uitbreiden binnen het sociaal domein.  

We vragen uit op meerdere levensgebieden en kijken naar wat inwoners binnen hun eigen (sociale) netwerk kunnen bereiken. Wanneer dit niet toereikend is bieden we passende ondersteuning aan. Daarvoor werken we samen met onze partners. Zo hoeft de inwoner niet zelf de weg te vinden tussen verschillende loketten, regelingen en organisaties.   

Waar staan we nu? 

Onze dienstverlening bij enkelvoudige vragen wordt gewaardeerd door de inwoners. De ondersteuning bij meervoudige en complexe vragen vraagt extra aandacht. Binnen Sterke Wijken leren we met de ADDO-aanpak (anders denken, doen en organiseren) hoe we beter vanuit de inwoner en integraal (over de domeinen heen) kunnen werken.

Indicatoren en streefwaarden

Voor dit doel zijn op dit moment nog geen indicatoren en streefwaarden vastgesteld. Bij een volgende actualisatie van de programmabegroting wordt bezien of indicatoren en streefwaarden kunnen worden opgenomen.

Wat willen we bereiken? 

De komende jaren zetten we in op het verbeteren van de financiële bestaanszekerheid van onze inwoners. 

We streven ernaar dat zij financieel in balans zijn en kunnen rondkomen van hun besteedbare inkomen. Hoewel de bekendheid van de minimaregelingen (door bijvoorbeeld verstrekking zonder aanvraag) toeneemt vinden we het belangrijk om het bereik verder te vergroten. Daarnaast willen we dat inwoners eerder hulp zoeken en accepteren bij geldzorgen en beginnende schulden; onder andere door vroegsignalering.  

Waar staan we nu? 

Het perspectief op voldoende en voorspelbaar inkomen is voor (te)veel inwoners nog altijd niet vanzelfsprekend. Dit geldt niet alleen voor inwoners met een uitkering, maar ook voor werkenden en ondernemers die de touwtjes steeds minder aan elkaar kunnen knopen.  

In lijn met de landelijke ontwikkelingen stijgt de vraag naar inkomensondersteuning in de gemeente Zutphen en is de problematiek groter. Halverwege 2026 maken 1.586 inwoners (waaronder 244 jonger dan 27 jaar) gebruik van de gemeentelijke inkomensondersteuning (bijstandsuitkering).  

We geven uitvoering aan de Participatiewet in balans (2026) waarbij het standaard is geworden om op basis van vertrouwen en vanuit de situatie van de inwoner maatwerk te bieden.

In 2026 zijn we gestart met het onderzoek naar besteedbaar inkomen en het vereenvoudigen en bundelen van minimaregelingen.  

Voor de verankering van de verschillende (lokale) ontwikkelingen en wetswijzigingen wordt de laatste hand gelegd aan een nieuw beleidskader “Werk en re-integratie” en een volledig herziene verordening “Bestaanszekerheid en participatie”. Deze worden in het najaar van 2026 aan de raad voorgelegd. 

Indicatoren en streefwaarden 

Indicator 1: Het aantal inwoners met inkomensondersteuning
Streefwaarde: De ontwikkeling van het aantal inwoners met een (bijstands-)uitkering daalt of blijft in lijn ten opzichte van de landelijke ontwikkelingen.   

Indicator 2: Het aantal inwoners dat gebruik maakt van minimaregelingen
Streefwaarde: Het gebruik van minimaregelingen stijgt met 5% ten opzichte van 2026.  

Indicator 3: Percentage acceptatie van hulp bij vroegsignalering onder de doelgroep
Streefwaarde: Het percentage inwoners dat hulp accepteert stijgt met 10% ten opzichte van 2026.  

Indicator 4: De inwonerstevredenheid over inkomensondersteuning en schuldhulp
Streefwaarde: We streven naar een gelijkblijvende waardering over de tevredenheid over inkomensondersteuning en schuldhulp ten opzichte van 2026. 

Wat willen we bereiken? 

We vinden het belangrijk dat alle inwoners zich kunnen ontwikkelen en – naar vermogen – zelfstandig kunnen leven en werken. Voor veel mensen is dit gelukkig de realiteit. Tegelijkertijd zien we inwoners, inclusief ondernemers, voor wie dit minder vanzelfsprekend is en daarbij extra ondersteuning nodig hebben.  

We zetten ons in om voor inwoners, ongeacht hun startpositie, een passende (werk)plek mogelijk te maken. Zodat zij hun talenten maximaal kunnen benutten en naar vermogen duurzaam kunnen participeren. Voor onze jonge(re) inwoners zetten we in op het behalen van een startkwalificatie, het volgen van een (vervolg)opleiding en/of het vinden van een baan of andere passende (werk)plek.  

De Participatiewet in balans maakt de uitvoering rondom ontwikkeling en re-integratie eenvoudiger en geeft nadrukkelijk ruimte voor maatwerk en maatschappelijke participatie. Dit vraagt om keuzes waar we onze focus op leggen.  

Waar staan we nu? 

Op dit moment zijn er naar schatting zo’n 600 jongeren zonder startkwalificatie. In 2027 gaan we aan de slag om dit aantal te verlagen.  
Er zijn 1.586 inwoners met inkomensondersteuning waarvan wij inschatten dat 50% met ondersteuning door GelreWerkt! zich kan ontwikkelen. Daarnaast is er een grote groep met een afstand tot de arbeidsmarkt waar we ondersteuning aan bieden vanuit de Participatiewet en de Wmo. 

We bouwen aan een integrale aanpak op het gebied van leren, werken, ontwikkelen en participeren. Dit doen we onder andere met het Regionaal Werkcentrum Zutphen, het Zutphens Ontwikkelnetwerk (ZON), het Werk- en Ontwikkelhuis (W&O-huis) en het nieuwe Jongerenpunt. Alle partners binnen het ZON hebben een intentieovereenkomst getekend. Er worden nieuwe uitvoeringsafspraken voor het W&O-huis overeengekomen.  

We zijn werkgever voor ruim 220 medewerkers vanuit de Wet sociale werkvoorziening. Voor inwoners die alleen in een beschutte werkomgeving kunnen werken zijn er Beschut Werk plekken beschikbaar.  Halverwege 2026 hebben 33 inwoners een (beschutte) werkplek, waarvan  er 11 bij ons via CAO Aan de slag in dienst zijn.  

Indicatoren en streefwaarden 

Indicator 1: Aantal deelnemers aan leer-en ontwikkelplekken 
Streefwaarde 1: Het percentage jongeren tussen de 12 en 27 jaar dat deelneemt aan leer-en ontwikkelplekken stijgt met 10% ten opzichte van 2026.    
Streefwaarde 2: Het percentage inwoners van 27 jaar en ouder dat deelneemt aan leer-en ontwikkelplekken stijgt met 5% ten opzichte van 2026. 

Indicator 2: Het aantal inwoners met daadwerkelijk een indicatie op Beschut Werk.  
Streefwaarde: Het aantal inwoners met een indicatie stijgt met minimaal 5 ten opzichte van 2026. 

Wat willen we bereiken? 

We blijven de komende jaren inzetten op een pedagogisch sterke samenleving vanuit het principe ‘de jeugd is van ons allemaal’. De focus ligt op preventie, vroegsignalering en lichte hulpverlening om te voorkomen dat kleine problemen groter worden. Daarnaast zetten we in op een kwalitatief goed en betaalbaar zorglandschap voor kinderen, jongeren en gezinnen die dat nodig hebben.  

Waar staan we nu? 

Op basis van het Beleidsplan Jeugd Zutphen 2021-2024 is onze inzet de afgelopen jaren substantieel verschoven van geïndiceerde jeugdhulp naar preventie. Inmiddels wordt bijna 30% van het jeugdbudget preventief ingezet. De inzet op preventie werpt zijn vruchten af; jongeren worden eerder geholpen en het aantal jongeren met een zware zorgvraag neemt af. Op scholen is laagdrempelige ondersteuning aanwezig via jeugdhulpverleners, jongerenwerk en een eerste aanpak rond schoolaanwezigheid. Daarnaast versterken programma’s zoals Kansrijke Start, ondersteuning bij relatieproblemen/echtscheiding en steungezinnen de pedagogische omgeving.  

De pilot Team lichte jeugdhulp (start 2022) loopt in het voorjaar 2027 af.  In deze pilot werken we samen met veertien zorgaanbieders om op een laagdrempelige manier ouders te ondersteunen bij lichte opvoedingsvraagstukken. Daarmee kunnen we steeds beter de inzet van zwaardere jeugdhulp voorkomen.  

Indicatoren en streefwaarden 

Indicator 1: het aantal kinderen/jongeren dat met geïndiceerde jeugdhulp wordt geholpen. 
Streefwaarde: verlaging van het aantal kinderen/jongeren met geïndiceerde jeugdhulp ten opzichte van 2026. 

Indicator 2: het aantal kinderen/jongeren dat met lichte jeugdhulp wordt geholpen. 
Streefwaarde: verhoging van het aantal kinderen/jongeren met lichte jeugdhulp ten opzichte van het voorgaande jaar.  

Indicator 3: Percentage jeugdigen dat binnen de gestelde normtijd een passend besluit ontvangt. 
Streefwaarde: minimaal 90% van de jeugdigen ontvangt binnen de gestelde normtijd een passend besluit.  

Indicator 4: de cliëntervaringen naar kwaliteit en bejegening met betrekking tot de geïndiceerde jeugdhulp. 
Streefwaarde: minstens gelijk aan voorgaand jaar.

Wat willen we bereiken? 

We willen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, meedoen in de samenleving en ondersteuning krijgen die past bij hun situatie. We werken vanuit de uitgangspunten van het Beleidsplan Wmo-Welzijn 2025. De rode draad is het bevorderen van integrale samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke partners, zorgaanbieders en gemeente. Vanuit deze samenwerking zetten we in op drie pijlers: het versterken van de sociale basis, toegankelijke en laagdrempelige ondersteuning en passende geïndiceerde zorg waar nodig.  

Extra aandacht gaat uit naar preventie, arbeidsmarktkrapte, stijgende zorgkosten en de verbinding tussen Wmo, welzijn, jeugd, werk en wonen. 

Waar staan we nu? 

De vraag naar Wmo-ondersteuning neemt toe door vergrijzing, extramuralisering en groeiende mentale problematiek. De druk op mantelzorgers stijgt, personeel is schaars en ondersteuningsvragen worden complexer. Inmiddels hebben we een stevig netwerk van partners, wijkteams, vrijwilligers en mantelzorgers opgebouwd. We zien dat onze dienstverlening wordt gewaardeerd door inwoners. De komende jaren bouwen we hier op voort. 

Indicatoren en streefwaarden 

Indicator 1: het aantal cliënten met een Wmo indicatie  
Streefwaarde: het aantal cliënten met een indicatie beweegt mee met de demografische ontwikkelingen (vergrijzing en extramuralisering) maar stijgt niet meer dan dat. 

Indicator 2: het aantal cliënten dat doorstroomt naar lichtere zorgvormen van begeleiding of uitstroomt 
Streefwaarde: jaarlijks inzicht in bereik en gebruik van welzijnsvoorzieningen en ondersteuning. In 2027 voeren we een nulmeting uit. 

Indicator 3: de cliëntervaringen naar kwaliteit en bejegening met betrekking tot de geïndiceerde Wmo-zorg. 
Streefwaarde: de waardering voor kwaliteit van ondersteuning en behandeling van de hulpvraag blijft minimaal op het huidige niveau.